صفحه نخست تماس با ما نقشه سایت کانال تلگرام العربی English پارسی تلفن: 32929-031
بیمارستان عسکریه اصفهان

علل و تشخیص شب‌ ادراری در کودکان

شب ادراری یكی از مسائل مهم و شایع كودكان میباشد. گرچه عارضه وخیمی نیست اما میتواند نظم خانواده را بر هم زده و باعث نگرانی والدین گردد. شب ادراری معمولاً در بچه های زیر چهار سال امری طبیعی است ولی بخصوص اگر تا سن مدرسه قطع نشود بعنوان بیماری تلقی میشود.

99% بچه ها در سن 15 سالگی شبها خشك میخوابند و فقط 1% بچه های طبیعی در این سن (15 سالگی) هنوز شب ادراری دارند. شب ادراری در پسربچه ها به میزان دو برابر دختربچه ها دیده می شود. دو نوع شب ادراری وجود دارد. یك نوع اولیه است كه از زمان تولد وجود داشته و قطع نشده است، و نوع ثانویه که در آن پس از اینكه تا مدتی بیمار كنترل كامل ادرار را بدست آورد مجدداً دچار شب ادراری میشود. (علل این دو نوع شب ادراری با هم متفاوتند).

ظرفیت مثانه در نوزادی حدود 40 میلی لیتر است كه با افزایش سن به تدریج بر آن افزوده میشود. اسفنكتر ارادی مجرا نیز بتدریج به كنترل و اراده كودك درمی آید و در سه سالگی به حد كامل كنترل ارادی میرسد. هر دو این عوامل باعث می شوند که تا این سن در اکثر بچه ها کنترل ادرار به دست آید.
باید دانست که شب ادراری یك بیماری نبوده بلكه یك علامت است و عوامل متعددی به تنهایی یا با هم میتوانند علت شب ادراری باشند.

عده ای مسئله تاخیر در بلوغ و تکامل دستگاه عصبی را به عنوان علت شب ادراری مطرح کرده و عده ای دیگر كاهش ظرفیت مثانه راو عده ای اختلال در ترشح هورمون ADH  ( که موجب بازجذب آب در کلیه ها می شود ) را به عنوان عامل، پیشنهاد میكنند.
برخی نیز ژنتیک و توارث را به عنوان علت شب ادراری ذکر می کنند چون معمولاً یك رابطه فامیلی در مبتلایان به شب ادراری وجود دارد بدین صورت که اگرهر دوی والدین سابقه شب ادراری داشته باشند 77% بچه ها و اگر یکی سابقه شب ادراری داشته باشند 43% بچه ها به شب ادراری مبتلا خواهند بود.

عده ای نیز در مطالعات خود نشان داده اند که بچه های مبتلا به شب ادراری اختلال در بیدار شدن دارند و به دلیل خواب سنگین ،در خواب ایمپالسهای ارسالی از مثانه به مراکز مغزی که پر شدن مثانه و نیاز به تخلیه را گزارش می کنند ،موجب بیدار شدن بچه نشده و در نتیجه در رختخواب ادرار می کند و علت شیوع بیشتر شب ادراری در بچه های شلوغ و پر تحرک و بچه های بیش فعال که طی روز خیلی فعالیت کرده و در شب به خوابهای عمیق می روند همین اختلال در بیدار شدن است.

اضطراب و استرس روحی بچه نیز در ایجاد شب ادرای دخیل است و به همین دلیل است که گاه با به دنیا امدن بچه دوم خانواده، بچه اول که نیازمند توجه والدین است دچار شب ادراری می شود و باز به همین دلیل است که تحت فشار گذاشتن بچه ودعوا کردن او نه تنها باعث بهبود شب ادراری نمی شود بلکه ممکن است آن را بدتر نیز بکند.
اثبات شده که مجموعه ای از همۀ این عوامل در ایجاد شب ادرای موثرند.

در اغلب موارد ،تشخیص علت شب ادراری بسیار مشكل است و در اكثر موارد هیچ علت واضحی برای آن پیدا نمیشود. معمولاً یك معاینه كامل و یك آزمایش ساده ادرار از نظر تشخیصی كافی است و گاهی سونوگرافی سیستم ادراری هم لازم است مگر اینكه این معاینات، ما را به وجود مسائلی راهنمائی كند كه برای تشخیص آنها آزمایشهای بیشتری لازم باشد. این كودكان نباید تحت آزمایشهای تشخیصی یا اقدامات درمانی غیر ضروری قرار بگیرند، مگر شرح حال و معاینات و آزمایش ادرار دلیلی واضح برای انجام این اعمال را نشان دهد.

در قسمت دوم مقاله به روشهای درمانی شب ادراری کودکان خواهم پرداخت.

 

                                                                                                                 دکترمحمدرضا قرائتی

متخصص و جراح کلیه و مجاری ادراری و تناسلی

فلوشیپ فوق تخصصی پیوند کلیه

www.drgharaati.ir