پنومونی یا ذاتالریه یکی از عفونتهای شایع دستگاه تنفسی است که در آن بافت ریه دچار التهاب و عفونت میشود. این بیماری معمولاً توسط باکتریها، ویروسها یا قارچها ایجاد میشود و باعث پر شدن کیسههای هوایی ریه (آلوئولها) از مایع یا چرک میگردد. در نتیجه تبادل اکسیژن در ریه کاهش یافته و فرد دچار مشکلات تنفسی میشود.
پنومونی میتواند در هر سنی رخ دهد، اما در کودکان، سالمندان، افراد دارای بیماریهای زمینهای و بیماران با سیستم ایمنی ضعیف خطرناکتر است و در برخی موارد نیاز به بستری در بیمارستان دارد.
پنومونی میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که مهمترین آنها عبارتند از:
• عفونتهای باکتریایی (مانند پنومونی ناشی از استرپتوکوک)
• عفونتهای ویروسی مانند آنفلوآنزا و کرونا
• عفونتهای قارچی (در افراد با نقص ایمنی)
• ورود مواد غذایی، مایعات یا ترشحات به ریه (آسپیراسیون)
• بستری طولانیمدت در بیمارستان یا استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی
برخی عوامل احتمال ابتلا به ذاتالریه را افزایش میدهند، از جمله:
• سن بالای ۶۵ سال
• کودکان زیر ۵ سال
• بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماری قلبی و بیماریهای ریوی
• ضعف سیستم ایمنی
• مصرف دخانیات
• سوءتغذیه
• بستری طولانیمدت در بیمارستان
• بیماریهای عصبی که باعث اختلال در بلع میشوند
علائم پنومونی ممکن است خفیف تا شدید باشند و بسته به نوع عامل عفونت متفاوت است. شایعترین علائم عبارتند از:
• تب و لرز
• سرفه خشک یا همراه با خلط
• تنگی نفس یا سختی در تنفس
• درد قفسه سینه هنگام نفس کشیدن یا سرفه
• خستگی و ضعف شدید
• تعریق و بیحالی
• تهوع یا استفراغ در برخی بیماران
در سالمندان ممکن است علائمی مانند گیجی، کاهش سطح هوشیاری یا ضعف عمومی نیز مشاهده شود.

برای تشخیص دقیق ذاتالریه، پزشک از روشهای مختلفی استفاده میکند، از جمله:
• معاینه فیزیکی و گوش دادن به صدای ریهها
• تصویربرداری قفسه سینه (عکس رادیولوژی یا سیتی اسکن)
• آزمایش خون
• بررسی خلط بیمار
• اندازهگیری سطح اکسیژن خون
در بیمارستان تخصصی عسکریه تشخیص پنومونی با استفاده از تجهیزات تصویربرداری پیشرفته و آزمایشگاه مجهز انجام میشود تا درمان مناسب در کوتاهترین زمان آغاز گردد.
درمان پنومونی به علت بیماری و شدت علائم بستگی دارد. روشهای درمانی شامل موارد زیر است:
• آنتیبیوتیکها برای عفونتهای باکتریایی
• داروهای ضدویروس در موارد ویروسی
• داروهای تببر و ضدالتهاب
• داروهای گشادکننده راههای هوایی
• استراحت کافی
• مصرف مایعات فراوان
• اکسیژندرمانی در صورت کاهش سطح اکسیژن خون
• فیزیوتراپی تنفسی
در موارد شدید، بیمار ممکن است نیاز به بستری در بیمارستان یا بخش مراقبتهای ویژه (ICU) داشته باشد.
با رعایت برخی نکات میتوان خطر ابتلا به ذاتالریه را کاهش داد:
• تزریق واکسن پنوموکوک و واکسن آنفلوآنزا
• رعایت بهداشت فردی و شستن دستها
• ترک مصرف دخانیات
• تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم
• درمان بهموقع عفونتهای تنفسی