آنفولانزا یک عفونت ویروسی حاد دستگاه تنفسی است که توسط ویروسهای خانواده Influenza شامل تیپهای A، B و C ایجاد میشود. این بیماری برخلاف تصور رایج، با سرماخوردگی ساده یکسان نیست و معمولاً شدت، سرعت پیشرفت و عوارض بیشتری دارد.
بسیاری از والدین علائم سرماخوردگی را با آنفولانزا در کودکان اشتباه میگیرند؛ در حالیکه سرماخوردگی میتواند ناشی از ویروسهای متنوعی باشد که عمدتاً دستگاه تنفسی فوقانی شامل بینی، دهان و گلو را درگیر میکنند و اغلب طی چند روز با استراحت و مصرف مایعات بهبود مییابند. آنفولانزا اما ناشی از ویروسهای مشخص است و بهویژه در کودکان زیر ۵ سال، سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای، میتواند خطرناک و نیازمند مراقبت جدیتری باشد.
در بیمارستان تخصصی عسکریه، آموزش و آگاهیبخشی درباره تفاوت این دو بیماری، بخش مهمی از پیشگیری از عوارض احتمالی آنفولانزا محسوب میشود.
آیا آنفولانزا در کودکان مسری است؟
بله. آنفولانزا یکی از مسریترین بیماریهای ویروسی است و بهراحتی در میان کودکان و بزرگسالان منتقل میشود. انتقال ویروس به دو روش اصلی صورت میگیرد:
انتقال مستقیم: استنشاق قطرات آلودهای که هنگام سرفه، عطسه یا حتی صحبتکردن فرد بیمار در هوا پخش میشوند، شایعترین راه انتقال است. همچنین تماس مستقیم با ترشحات دهان و بینی فرد مبتلا، مانند بوسیدن یا استفاده از ظروف مشترک، میتواند ویروس را منتقل کند. این قطرات قادرند تا فاصلهای حدود ۱.۸ متر پخش شوند.
انتقال غیرمستقیم: سطوح و اشیای آلوده مانند لیوان، اسباببازی، دستگیره در یا ظروف غذا میتوانند نقش واسطه انتقال ویروس را ایفا کنند. ویروس آنفولانزا بسته به شرایط محیطی، میتواند بین ۳ تا ۵ روز روی برخی سطوح زنده باقی بماند و از طریق تماس دست آلوده با دهان، بینی یا چشم وارد بدن کودک شود.
دوره سرایت آنفولانزا در کودکان
کودکان مبتلا میتوانند از یک روز قبل از بروز علائم تا حدود هفت روز پس از شروع علائم، ناقل بیماری باشند. نکته نگرانکننده این است که انتقال ویروس میتواند پیش از ظاهرشدن نشانههای واضح بیماری اتفاق بیفتد؛ موضوعی که سرعت شیوع آنفولانزا را افزایش میدهد.
دوره کمون آنفولانزا در کودکان
دوره کمون یا نهفتگی آنفولانزا معمولاً بین ۲ تا ۴ روز است. یعنی پس از ورود ویروس به بدن کودک، این بازه زمانی طول میکشد تا علائم بیماری نمایان شوند.
⸻
علائم آنفولانزا در کودکان
علائم آنفولانزا معمولاً بهصورت ناگهانی ظاهر شده و شدت آنها میتواند زیاد باشد. شایعترین علائم عبارتاند از:
تب بالا (گاهی تا ۴۰ درجه سانتیگراد)، لرز، دردهای عضلانی، سردرد، گلودرد، سرفه خشک و بیحالی شدید. این علائم اغلب ۳ تا ۴ روز ادامه دارند، اما سرفه و خستگی ممکن است تا یک یا حتی دو هفته پس از قطع تب باقی بمانند.
در کودکان، علائم گوارشی نیز شایعتر است. شکمدرد، استفراغ و اسهال بهویژه در سنین پایین دیده میشود و معمولاً استفراغ نسبت به اسهال غالب است. تب بالا، تحریکپذیری و کجخلقی نیز در بسیاری از کودکان مشاهده میشود.
⸻
آنفولانزا در نوزادان
تشخیص آنفولانزا در نوزادان دشوارتر است؛ زیرا علائم آنها اختصاصی نیست و ممکن است شبیه عفونتهای باکتریایی بروز کند. هرچند آنفولانزا در نوزادان زیر ۶ ماه کمتر شایع است، اما در صورت ابتلا میتواند با علائمی مانند بیحالی، کاهش اشتها، ضعف گردش خون و تغییر الگوی تنفس همراه باشد.
والدین باید به میزان مصرف مایعات، تعداد پوشک خیس، کیفیت تنفس و سطح هوشیاری نوزاد توجه ویژه داشته باشند. افزایش فاصله تعویض پوشک میتواند یکی از اولین نشانههای کمآبی بدن باشد و نیازمند بررسی فوری است.
چه زمانی باید کودک را به پزشک مراجعه داد؟
در کودکان بالای ۵ سال که بیماری زمینهای ندارند، در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:
ادامه تب بیش از سه روز تداوم ترشحات بینی بیش از ده روز ترشحات چرکی غلیظ زرد یا سبز بیش از چهار تا پنج روز وجود ترشحات چشمی تنفس سریع، سخت یا غیرطبیعی حتی پس از تمیزکردن بینی تغییر رنگ پوست به سمت کبودی کاهش هوشیاری، بیحالی شدید یا عدم ارتباط چشمی کاهش مصرف مایعات یا علائم کمآبی استفراغ شدید یا مداوم ناتوانی در غذا خوردن تب مقاوم به استامینوفن یا ایبوپروفن تب همراه با بثورات پوستی بروز تشنج
در چنین شرایطی، مراجعه سریع به مراکز درمانی از جمله بیمارستان تخصصی عسکریه میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
راههای پیشگیری از آنفولانزا در کودکان
پیشگیری نقش کلیدی در کنترل آنفولانزا دارد. اقدامات مؤثر شامل شستوشوی مکرر دستها با آب و صابون یا استفاده از محلولهای الکلی، جلوگیری از تماس کودک با افراد بیمار و کاهش حضور کودک در محیطهای آلوده است.
از آنجا که جلوگیری کامل از لمس صورت در کودکان
عملاً ممکن نیست، تأکید اصلی بر بهداشت دستهاست. همچنین ضدعفونی سطوح و وسایل مشترک اهمیت زیادی دارد.
مصرف داروهای پیشگیرانه فقط باید با نظر پزشک انجام شود و خوددرمانی در کودکان بههیچوجه توصیه نمیشود.
واکسیناسیون، مؤثرترین راه پیشگیری از آنفولانزا است. بر اساس توصیه مراکز معتبر جهانی، تزریق سالانه واکسن آنفولانزا برای کودکان بالای ۶ ماه توصیه میشود. با این حال، تصمیمگیری درباره واکسیناسیون باید با مشورت پزشک و در نظر گرفتن شرایط کودک انجام شود.