مراقبتهای بعد از ترخیص بیماران جراحی قلب باز
راهنمای کامل بیماران – بیمارستان تخصصی عسکریه
بهبودی پس از جراحی قلب باز نیازمند مراقبت دقیق، صبر و آگاهی بیمار و خانواده است. آشنایی با شرایط طبیعی دوران نقاهت و رعایت توصیههای پزشکی باعث میشود روند بهبود سریعتر طی شود و نگرانیهای بیمار کاهش یابد.
این راهنما توسط تیم درمانی بیمارستان تخصصی عسکریه برای کمک به بیماران پس از جراحی قلب تهیه شده است.
فعالیت بدنی و ورزش بعد از جراحی قلب باز
طبق توصیه پزشکان، پس از ترخیص معمولاً ۸ تا ۱۰ هفته استراحت در منزل لازم است. این استراحت به معنای بیتحرکی کامل نیست، بلکه هدف آن دوری از فشار کاری و استرس است. بیمار باید در این مدت تمرینات تنفسی و فعالیتهای سبک انجام دهد.
احساس خستگی، ضعف و کاهش انرژی در هفتههای اول طبیعی است. استراحت طولانی در تخت میتواند باعث کمردرد، سفتی مفاصل، درد شانه و حتی افسردگی شود. بنابراین باید میان استراحت و فعالیت تعادل برقرار شود.
پیادهروی بهترین ورزش در دوران نقاهت است زیرا باعث:
- بهبود گردش خون
- افزایش قدرت عضلات
- کاهش خطر لخته شدن خون
- افزایش احساس سلامت عمومی
برنامه پیشنهادی پیادهروی
هفته اول:
۵ تا ۱۰ دقیقه پیادهروی، روزانه ۳ تا ۴ بار
هفته دوم:
۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیادهروی، روزانه ۲ تا ۳ بار
هفته سوم:
۲۰ دقیقه پیادهروی، روزانه ۱ تا ۲ بار
هفته چهارم:
۲۵ تا ۳۰ دقیقه پیادهروی، روزانه یک بار
قبل و بعد از پیادهروی چند نفس عمیق بکشید تا عملکرد ریهها بهتر شود.
نکات مهم هنگام پیادهروی
- به بدن خود فشار وارد نکنید و با سرعت آرام راه بروید.
- به جای یک پیادهروی طولانی، چند پیادهروی کوتاه انجام دهید.
- مسیرهای صاف و بدون شیب انتخاب کنید.
- از پیادهروی در هوای بسیار سرد، گرم یا باد شدید خودداری کنید.
- کفش راحت و لباس آزاد بپوشید.
برای انجام فعالیتهای سنگین مانند شنا، باغبانی یا بازگشت به کار حتماً ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
محدودیتهای حرکتی در هفتههای اول
در ۶ تا ۸ هفته اول باید از هر فعالیتی که به قفسه سینه فشار وارد میکند خودداری کنید، زیرا استخوان جناغ سینه هنوز در حال ترمیم است.
فعالیتهایی که باید از آنها پرهیز شود:
- هل دادن یا کشیدن اجسام سنگین
- جابهجا کردن مبلمان
- بلند کردن اشیای سنگین
- بغل کردن نوزاد
- رانندگی
- باز کردن دربهای سنگین یا درب کنسرو
در این مدت نباید اشیایی سنگینتر از ۵ کیلوگرم بلند کنید.
انجام کارهای منزل
در هفتههای اول انرژی خود را مدیریت کنید. فعالیتهای سبک مانند:
- چیدن میز غذا
- جمع کردن ظروف
- گردگیری
- رسیدگی به گلدانها
میتواند به بهبود روحیه شما کمک کند.
اما کارهای زیر در هفتههای اول ممنوع است:
- جاروبرقی کشیدن
- بلند کردن وسایل سنگین
- باغبانی سنگین
بالا رفتن از پلهها
بالا رفتن از پله انرژی بیشتری نسبت به راه رفتن روی سطح صاف نیاز دارد اما معمولاً ممنوع نیست.
قبل از ترخیص از بیمارستان بهتر است چند بار ۵ تا ۱۰ پله را با حضور همراه بالا و پایین بروید تا از توانایی خود مطمئن شوید.
نشستن و وضعیت بدن
نشستن طولانی باعث کاهش گردش خون میشود.
بنابراین:
- بیش از ۳۰ دقیقه در یک وضعیت ننشینید
- هر نیم ساعت از جای خود بلند شوید
- حدود ۵ دقیقه راه بروید
ورم پاها بعد از جراحی قلب
تورم در ناحیه قوزک پا پس از جراحی قلب نسبتاً شایع است.
برای کاهش آن:
- هنگام نشستن پاها را روی هم نیندازید
- از جوراب واریس استفاده کنید
- در زمان استراحت پاها را کمی بالاتر از سطح قلب قرار دهید
اگر پس از ۶ تا ۸ هفته هنوز ورم ادامه داشت، حتماً پزشک خود را مطلع کنید.
استراحت و خواب
در روزهای اول حتی فعالیتهای ساده مانند حمام کردن ممکن است باعث خستگی شود. بنابراین:
- بین فعالیتها استراحت کنید
- هنگام خواب یک بالش زیر پاها قرار دهید
- از مصرف چای و قهوه در ساعات پایانی شب خودداری کنید
- خواب طولانی بعدازظهر را محدود کنید
در صورت ادامه بیخوابی با پزشک مشورت کنید.
رانندگی بعد از جراحی قلب
حداقل تا ۶ تا ۸ هفته پس از جراحی رانندگی نکنید.
دلایل این محدودیت:
- کاهش تمرکز
- تاری دید موقت
- محدودیت حرکتی شانه و دستها
- احتمال فشار کمربند ایمنی روی استخوان جناغ
- خطر برخورد فرمان خودرو با قفسه سینه در تصادف
اگر مجبور به سفر طولانی هستید، هر ساعت توقف کرده و چند دقیقه قدم بزنید.
فعالیت جنسی بعد از جراحی قلب
در اکثر بیماران ۴ تا ۶ هفته بعد از جراحی امکان از سرگیری فعالیت جنسی وجود دارد، البته به شرطی که پزشک محدودیت خاصی تعیین نکرده باشد.
مراقبت از زخمهای جراحی
قبل از ترخیص محل زخمهای جراحی را بهدقت بررسی کنید تا در منزل بتوانید تغییرات احتمالی را تشخیص دهید.
توصیههای مهم:
- روزی یک بار استحمام کنید
- زخم را با آب و صابون معمولی بشویید
- به آرامی خشک کنید
- محل زخم را از نظر قرمزی، تورم یا ترشح بررسی کنید
- بدون تجویز پزشک از پماد یا داروی موضعی استفاده نکنید
احساس خارش، بیحسی یا گزگز در محل زخم طبیعی است.
بخیهها معمولاً ۲ تا ۳ هفته بعد از عمل کشیده میشوند.
مصرف داروها
قبل از ترخیص حتماً درباره نحوه مصرف داروها از پزشک یا پرستار سؤال کنید.
نکات مهم:
- مقدار دارو را خودسرانه کم یا زیاد نکنید
- اگر یک نوبت دارو را فراموش کردید، در نوبت بعدی دو برابر مصرف نکنید
- قبل از مصرف داروهای بدون نسخه با پزشک مشورت کنید
- هنگام سفر داروهای کافی همراه داشته باشید
دردهای بعد از جراحی
درد عضلات و زخمهای جراحی در هفتههای اول طبیعی است.
برای کاهش درد معمولاً استامینوفن کافی است.
دردهای دیواره قفسه سینه معمولاً:
- در یک نقطه مشخص احساس میشوند
- با فشار دست افزایش مییابند
- با تغییر وضعیت بدن ایجاد میشوند
این دردها اغلب غیرقلبی هستند و به تدریج برطرف میشوند.
مصرف دخانیات پس از جراحی قلب
استعمال سیگار و دخانیات پس از جراحی قلب کاملاً ممنوع است.
دخانیات میتواند:
- باعث تنگی مجدد عروق شود
- فشار خون را افزایش دهد
- به ریهها آسیب بزند
- ضربان قلب را افزایش دهد
- اسپاسم عروق قلب را ایجاد کند
ترک کامل دخانیات یکی از مهمترین عوامل موفقیت جراحی قلب است.
تغییرات خلق و خو
تغییرات روحی و خلقی در هفتههای اول طبیعی است.
اگر احساس افسردگی، اضطراب یا بیحوصلگی ادامه پیدا کرد، با پزشک خود مشورت کنید.
علائم هشدار بعد از جراحی قلب
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر فوراً به پزشک یا اورژانس بیمارستان تخصصی عسکریه مراجعه کنید:
- تب بالاتر از ۳۸ درجه
- قرمزی، تورم یا ترشح محل زخم
- لرز، تهوع یا استفراغ شدید
- درد قفسه سینه مشابه قبل از عمل
- تنگی نفس بهخصوص هنگام استراحت
- تپش قلب شدید یا نامنظم
رژیم غذایی بعد از جراحی قلب
پس از جراحی قلب بدن برای ترمیم زخمها و بازگشت انرژی به تغذیه سالم و متعادل نیاز دارد. در عین حال باید از افزایش وزن و مصرف غذاهای پرچرب جلوگیری شود.
مواد غذایی مناسب
- سوپ سبزیجات
- میوهها و سبزیجات تازه
- لبنیات کمچرب
- سفیده تخم مرغ
- ماهی
- مرغ بدون پوست
- بوقلمون
- گوشت کمچرب
- حبوبات
- سیب زمینی آبپز
- نان و برنج
- ماست و شیر کمچرب
مواد غذایی با مصرف محدود
- پسته
- سس سالاد کمچرب
- تخم مرغ آبپز (حداکثر دو عدد در هفته)
- گوشت قرمز کمچرب
- روغنهای گیاهی مانند آفتابگردان و ذرت
مواد غذایی ممنوع
- لبنیات پرچرب
- تخم مرغ سرخ شده
- کره و دنبه
- روغن جامد
- جگر
- چیپس
- کنسروهای شور
- شیرینیهای چرب
- بیسکویتهای کرهای
- سسهای چرب
- نانهای روغنی
- آجیل شور
- شکلات غلیظ
نوبتدهی و مشاوره قلب در بیمارستان تخصصی عسکریه
برای دریافت مشاوره تخصصی، پیگیری وضعیت بعد از جراحی قلب یا رزرو نوبت میتوانید به وبسایت رسمی بیمارستان مراجعه کنید: