تعبیه پورت و مراقبت های پس از آن

پورت چیست؟

پورت یا پورت وریدی یک وسیله پزشکی کوچک است که زیر پوست، معمولاً در ناحیه قفسه سینه، قرار داده می‌شود و به یک لوله باریک به نام کاتتر وصل است. این وسیله به پزشک و پرستار کمک می‌کند دارو، سرم، شیمی‌درمانی، تغذیه وریدی یا نمونه‌گیری خون را راحت‌تر و با آسیب کمتر به رگ‌ها انجام دهند.

بعد از جراحی تعبیه پورت چه چیزهایی طبیعی است؟

پس از کارگذاری پورت، وجود برخی علائم در چند روز اول طبیعی است:

• درد خفیف تا متوسط در محل جراحی
• کبودی مختصر
• احساس کشیدگی یا سفتی در ناحیه گردن، شانه یا قفسه سینه
• کمی تورم اطراف زخم
• ناراحتی خفیف هنگام حرکت دست همان سمت

این علائم معمولاً طی چند روز تا یک تا دو هفته کمتر می‌شوند.

مراقبت از محل جراحی پورت

1) پانسمان را خشک و تمیز نگه دارید

• تا زمانی که پزشک یا پرستار اجازه نداده، پانسمان را باز نکنید.
• محل زخم باید خشک و تمیز بماند.
• اگر پانسمان خیس، شل، آلوده یا جدا شد، با مرکز درمانی تماس بگیرید.

2) حمام کردن

• تا زمانی که پزشک اجازه نداده، از خیس شدن محل جراحی خودداری کنید.
• معمولاً تا 24 تا 48 ساعت اول نباید محل زخم خیس شود، مگر طبق دستور پزشک.
• از رفتن به استخر، وان و سونا تا زمان بهبود کامل زخم خودداری کنید.

3) دستکاری نکردن زخم

• زخم را نخارانید.
• روی محل پورت فشار ندهید.
• از مالیدن کرم، پودر، روغن یا مواد گیاهی روی زخم بدون تجویز پزشک خودداری کنید.

کنترل درد پس از تعبیه پورت

• داروهای مسکن را طبق دستور پزشک مصرف کنید.
• معمولاً برای درد خفیف، پزشک ممکن است استامینوفن تجویز کند.
• از مصرف خودسرانه داروهایی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک یا آسپرین بدون اجازه پزشک خودداری کنید، چون ممکن است خطر خونریزی را بیشتر کنند.
• اگر درد شدید شد یا هر روز بیشتر شد، باید به پزشک اطلاع دهید.

فعالیت‌های روزانه بعد از کارگذاری پورت

در 24 تا 48 ساعت اول:

• استراحت نسبی داشته باشید.
• از فعالیت سنگین خودداری کنید.
• اجسام سنگین بلند نکنید.
• حرکات شدید دست و شانه همان سمت را محدود کنید.

پس از آن:

• بیشتر بیماران می‌توانند به‌تدریج فعالیت‌های عادی را از سر بگیرند.
• اگر شغل یا فعالیت شما نیاز به کار سنگین دارد، زمان بازگشت را از پزشک بپرسید.
• ورزش سنگین، کشش شدید شانه، یا ضربه به ناحیه پورت باید با نظر پزشک انجام شود.

تغذیه پس از جراحی پورت

معمولاً بعد از این جراحی، بیمار می‌تواند تغذیه معمول خود را ادامه دهد، مگر پزشک دستور دیگری داده باشد.

توصیه‌ها:

• آب کافی بنوشید، مگر محدودیت پزشکی داشته باشید.
• از غذاهای سبک و سالم استفاده کنید.
• اگر تهوع دارید، وعده‌های کم‌حجم و مکرر مصرف کنید.

پورت چه زمانی قابل استفاده است؟

زمان استفاده از پورت به نظر پزشک بستگی دارد. در بعضی بیماران، پورت بلافاصله یا خیلی زود قابل استفاده است و در برخی دیگر بهتر است چند روز صبر شود.

فقط تیم درمانی باید درباره زمان استفاده از پورت تصمیم بگیرد.

شست‌وشو و نگهداری پورت

اگر پورت شما به طور منظم استفاده نمی‌شود، باید طبق برنامه‌ای که پزشک یا پرستار تعیین می‌کند، شست‌وشو (فلاش) شود تا مسیر آن بسته نشود.

نکته مهم:

• شست‌وشوی پورت باید فقط توسط پرسنل آموزش‌دیده انجام شود.
• از هرگونه دستکاری پورت توسط فرد غیرمتخصص خودداری کنید.

علائم خطر؛ چه زمانی فوراً به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، فوراً با پزشک یا بیمارستان تماس بگیرید یا مراجعه کنید:

علائم عفونت

• تب
• لرز
• قرمزی محل پورت
• گرمی پوست در محل
• تورم زیاد
• ترشح چرکی یا بدبو از زخم

علائم خونریزی یا مشکل در زخم

• خونریزی مداوم
• باز شدن بخیه یا زخم
• کبودی شدید و رو به افزایش

علائم مشکل در پورت

• درد شدید یا غیرعادی در محل پورت
• ناتوانی در تزریق یا خون‌گیری از پورت
• احساس جابه‌جا شدن پورت
• نشت مایع هنگام تزریق

علائم مهم و اورژانسی

• تنگی نفس
• درد قفسه سینه
• سرگیجه شدید
• تورم گردن، صورت یا دست همان سمت

نکات مهم برای بیماران سرطانی یا دریافت‌کنندگان شیمی‌درمانی

اگر پورت برای شیمی‌درمانی یا درمان‌های طولانی‌مدت گذاشته شده است:

• همه جلسات درمان و ویزیت را منظم پیگیری کنید.
• هرگونه تب، حتی خفیف، را جدی بگیرید.
• اگر سیستم ایمنی شما ضعیف است، مراقبت از بهداشت دست و پیشگیری از عفونت اهمیت بیشتری دارد.

آیا وجود پورت در بدن خطرناک است؟

در بیشتر بیماران، پورت وسیله‌ای ایمن و مؤثر است و باعث می‌شود درمان راحت‌تر انجام شود. با این حال، مانند هر وسیله پزشکی، ممکن است عوارضی مانند عفونت، لخته شدن خون، انسداد کاتتر یا جابه‌جایی ایجاد شود. رعایت مراقبت‌های پس از جراحی، خطر این مشکلات را کمتر می‌کند.

پرسش‌های رایج بیماران

آیا می‌توانم روی سمت پورت بخوابم؟

در روزهای اول بهتر است روی محل جراحی فشار وارد نشود. بعد از کاهش درد و با نظر پزشک، معمولاً مشکلی ندارد.

آیا پورت از بیرون دیده می‌شود؟

چون پورت زیر پوست قرار دارد، ممکن است کمی برجستگی دیده یا لمس شود. این موضوع معمولاً طبیعی است.

آیا می‌توانم زندگی عادی داشته باشم؟

بله. بیشتر بیماران پس از بهبودی اولیه می‌توانند فعالیت‌های روزمره خود را ادامه دهند.

اگر درد یا تب داشتم چه کنم؟

درد شدید، تب، لرز، قرمزی یا ترشح از محل پورت طبیعی نیست و باید سریع بررسی شود.

نتیجه‌گیری

مراقبت صحیح پس از جراحی تعبیه پورت، نقش مهمی در پیشگیری از عفونت، کاهش درد، حفظ عملکرد پورت و ادامه موفق درمان دارد. اگر بیمار یا همراه بیمار درباره وضعیت زخم، درد، تب یا نحوه استفاده از پورت سوالی دارد، باید با پزشک یا پرستار مشورت کند.