خروج سنگ کلیه از راه پوست(PCNL)
راهنمای کامل مراقبت‌های پس از جراحی PCNL
جراحی PCNL چیست؟
PCNL یا Percutaneous Nephrolithotomy به معنی خارج کردن سنگ کلیه از راه پوست است.
در این روش، پزشک از طریق یک سوراخ کوچک در پهلو وارد کلیه می‌شود و سنگ‌های بزرگ یا پیچیده کلیه را خارج می‌کند.
این جراحی معمولاً برای چه سنگ‌هایی انجام می‌شود؟
- سنگ‌های بزرگ کلیه
- سنگ‌های شاخ گوزنی
- سنگ‌هایی که با دارو یا سنگ‌شکنی ساده دفع نشده‌اند
- سنگ‌هایی که باعث درد، عفونت یا انسداد شده‌اند
مراقبت‌های بعد از عمل PCNL
1) بعد از عمل چه چیزهایی طبیعی است؟
بعد از جراحی، بعضی علائم طبیعی هستند و معمولاً جای نگرانی ندارند:
علائم طبیعی بعد از PCNL
- وجود خون خفیف در ادرار تا چند روز
- سوزش ادرار به‌خصوص اگر سوند یا دابل‌جی گذاشته شده باشد
- درد خفیف تا متوسط در پهلو
- احساس تکرر ادرار
- کمی ضعف و بی‌حالی
- تهوع خفیف در یکی دو روز اول
اگر خون ادرار کم‌کم کمتر شود، معمولاً طبیعی است.
2) چه علائمی خطرناک هستند و باید سریع مراجعه کنید؟
در صورت مشاهده موارد زیر، سریع با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید:
علائم هشدار
- تب بالای 38 درجه
- لرز
- خونریزی شدید در ادرار
- وجود لخته زیاد
- قطع شدن ادرار
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- خروج چرک از محل زخم
- قرمزی و تورم شدید محل عمل
- تنگی نفس
- حالت ضعف شدید یا سرگیجه زیاد
تب، لرز و درد شدید ممکن است نشانه عفونت یا انسداد باشند و نیاز به بررسی فوری دارند.
3) تغذیه بعد از جراحی PCNL
تغذیه مناسب به بهبود سریع‌تر و جلوگیری از تشکیل دوباره سنگ کمک می‌کند.
در 24 ساعت اول
- مایعات شفاف مانند:
- آب
- چای کم‌رنگ
- سوپ سبک
- آب‌میوه رقیق
- غذای سبک:
- فرنی
- سوپ
- برنج نرم
- نان تست
بعد از آن
به‌تدریج رژیم عادی شروع می‌شود مگر پزشک محدودیتی داده باشد.
توصیه‌های مهم تغذیه‌ای
- آب زیاد بنوشید مگر پزشک منع کرده باشد
- مصرف نمک را کم کنید
- مصرف نوشابه را کاهش دهید
- میوه و سبزی تازه بیشتر مصرف کنید
- از پرخوری و غذاهای خیلی چرب خودداری کنید
میزان آب مناسب
بیشتر بیماران باید روزانه به اندازه‌ای آب بنوشند که ادرارشان روشن یا زرد خیلی کم‌رنگ باشد.
در بیماران قلبی، کلیوی یا کسانی که محدودیت مایعات دارند، مقدار آب باید طبق نظر پزشک باشد.
4) استراحت و فعالیت بدنی
استراحت
- در چند روز اول، استراحت نسبی داشته باشید
- استراحت مطلق لازم نیست مگر پزشک گفته باشد
راه رفتن
- راه رفتن آرام از روزهای اول مفید است
- راه رفتن به جلوگیری از لخته شدن خون و یبوست کمک می‌کند
کارهایی که فعلاً نباید انجام دهید
تا مدتی از این کارها خودداری کنید:
- بلند کردن جسم سنگین
- ورزش شدید
- دویدن
- بالا و پایین رفتن زیاد از پله
- رانندگی طولانی در روزهای اول
بازگشت به کار
بسته به شرایط بیمار معمولاً:
- کار سبک: چند روز تا 1–2 هفته
- کار سنگین: با نظر پزشک
5) مراقبت از محل زخم
محل ورود ابزار در پهلو باید تمیز و خشک نگه داشته شود.
نکات مهم
- پانسمان را طبق دستور تعویض کنید
- محل زخم را تمیز و خشک نگه دارید
- بدون اجازه پزشک از کرم یا پماد استفاده نکنید
- اگر ترشح، بوی بد، قرمزی شدید یا تورم ایجاد شد، اطلاع دهید
حمام
- زمان حمام کردن را پزشک تعیین می‌کند
- معمولاً بعد از مدت مشخصی و با خشک نگه داشتن محل، حمام سبک مجاز است
6) اگر سوند، نفروستومی یا دابل جی دارید
بعضی بیماران بعد از عمل ممکن است یکی از این موارد را داشته باشند:
الف) سوند ادراری
وجود سوند برای مدت کوتاه طبیعی است.
نکات مهم:
- کیسه ادرار پایین‌تر از سطح مثانه باشد
- لوله تا نخورد
- کشیده نشود
- رنگ و حجم ادرار بررسی شود
ب) لوله نفروستومی
گاهی برای تخلیه ادرار