زخم پای دیابتی چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

زخم پای دیابتی معمولاً در نواحی پرفشار پا ایجاد شده و اغلب بدون درد است، زیرا بیمار به‌تدریج حس پا را از دست می‌دهد.

نواحی مستعد زخم عبارت‌اند از:

• نوک انگشت شست

• زیر انگشتان میانی

• کنار خارجی انگشت کوچک

• زیر پنجه پا

• پاشنه

• لبه خارجی پا

این زخم‌ها ممکن است با تورم، قرمزی، ترشح چرکی یا بوی بد همراه باشند.

گاهی بدون ایجاد زخم ظاهری، کاهش خون‌رسانی پا باعث سیاه‌شدگی و نکروز می‌شود.

---

علل اصلی ایجاد زخم پای دیابتی

دو عامل مهم نقش اصلی را در ایجاد زخم‌های دیابتی دارند:

1. اختلال عروقی (کاهش خون‌رسانی)

در افراد مبتلا به دیابت، رگ‌های خونی به‌تدریج تنگ شده و خونرسانی به پا کاهش پیدا می‌کند.

این کاهش خون‌رسانی باعث:

• کند شدن روند ترمیم زخم

• افزایش خطر عفونت

• احتمال سیاه شدن انگشتان یا پاشنه

می‌شود.

پای دیابتی حتی در اثر آسیب‌های کوچک مانند فشار کفش، پینه یا ضربه دچار زخم‌های جدی می‌شود.

2. اختلال در عملکرد اعصاب (نوروپاتی دیابتی)

دیابت به‌مرور باعث کاهش حس پاها می‌شود.

نتیجه آن:

• بیمار درد زخم، سوختگی یا بریدگی را احساس نمی‌کند

• خشکی و ترک‌های پوستی ایجاد می‌شود

• آسیب‌های کوچک بدون توجه باقی می‌مانند و عفونت گسترش پیدا می‌کند

مثال رایج:

بیمار بدون اینکه متوجه شود پا را کنار بخاری داغ گذاشته یا روی شیء برنده قدم گذاشته و زخم بدی ایجاد شده است.

چگونه از پاهای خود مراقبت کنیم؟

مراقبت روزانه از پاها

• روزانه پاها را از نظر وجود تاول، خراش، بریدگی، ترک پوست یا تغییر رنگ بررسی کنید.

• اگر دید کافی ندارید، از آینه یا کمک یکی از اعضای خانواده استفاده کنید.

• پاها را با آب ولرم بشویید و بین انگشتان را به‌دقت خشک کنید.

• در صورت خشکی پوست، از کرم مرطوب‌کننده استفاده کنید (بین انگشتان نزنید).

• ناخن‌ها را بعد از حمام صاف و مستقیم کوتاه کرده و با سوهان صاف کنید.

نکات مهم پیشگیری

• پاها را در معرض سرما یا گرمای شدید قرار ندهید.

• هرگز با پای برهنه راه نروید—even روی فرش.

• در تاریکی بدون نور مناسب راه نروید.

• سیگار و اضافه وزن دو عامل جدی در ایجاد زخم پا هستند.

• به محض مشاهده زخم، بریدگی یا تاول، در همان روز به پزشک مراجعه کنید.

• از مصرف داروها یا پمادهای ضدعفونی‌کننده بدون تجویز پزشک خودداری کنید.

---

ویژگی‌های جوراب مناسب برای بیماران دیابتی

• جنس نخی یا کتانی

• شستشوی روزانه

• بدون وصله، پارگی یا دوخت برجسته

• نه خیلی تنگ و نه خیلی گشاد

• فاقد درزهای آزاردهنده

---

ویژگی‌های کفش مناسب

• خرید کفش در عصر هنگام—زمانی که پاها بیشترین اندازه را دارند

• کفش نباید تنگ، گشاد یا پاشنه بلند باشد

• جنس کفش نرم و ترجیحاً چرمی

• قبل از پوشیدن، داخل کفش را از نظر وجود شیء خارجی یا برجستگی بررسی کنید

• هرگز بدون جوراب کفش نپوشید

• استفاده از صندل‌های بین‌انگشتی ممنوع

---

درمان زخم پای دیابتی

درمان باید تحت نظر تیم تخصصی انجام شود و شامل:

1. کنترل عفونت

• آنتی‌بیوتیک خوراکی یا تزریقی

• پاک‌سازی زخم (دبریدمان)

• پانسمان‌های تخصصی ضدعفونی‌کننده

2. کاهش فشار بر پای زخمی

• راه نرفتن بیش از حد

• استفاده از واکر، عصا، صندلی چرخ‌دار یا کفش‌های مخصوص توزیع فشار

• استراحت نسبی—نه استراحت مطلق طولانی‌مدت

3. بهبود گردش خون

در صورت وجود اختلال عروقی شدید، ممکن است نیاز به:

• سونوگرافی داپلر

• آنژیوپلاستی

• جراحی باز عروق

4. کنترل قند خون

تنظیم دقیق قند خون یکی از مهم‌ترین عناصر درمان است.

---

مراقبت‌های تخصصی زخم در بیمارستان تخصصی عسکریه

بیمارستان تخصصی عسکریه با بهره‌گیری از:

• کلینیک زخم و دیابت

• متخصصین داخلی و غدد

• جراح عمومی و جراح عروق

• پانسمان‌های پیشرفته

• تجهیزات ارزیابی گردش خون

• آموزش‌های تخصصی به خانواده بیمار

آماده ارائه درمان اصولی و پیگیری مداوم زخم‌های پای دیابتی است تا از عوارض شدید و قطع عضو جلوگیری شود.